Atatürk’ün 1925’te başlattığı tarım hamlesi, AOÇ ve diğer çiftliklerle Ankara’nın kaderini değiştirdi. Modern üretim, doğrudan satış ve sanayi yatırımlarıyla kentin iaşesini çözen bu tesisler, Türkiye tarımına yön veren örnek kurumlar oldu.
Cumhuriyet fikri bir bütündür. O fikrin daha kuvvetli hale gelebilmesi önce Köy Enstitüleri sonra da Atatürk’ün dişiyle tırnağıyla yoktan var ettiği çiftlikler ve bunun simgesi Atatürk Orman Çiftliği ile mümkün oldu. Şimdi bunlar birer birer yok ediliyor. Unutmayalım ki, Atatürk Orman Çiftliği’nin sonu, Cumhuriyet’in de sonu olur.
AOÇ, yalnızca ekonomik bir girişim değil; devlet çiftlikleri modeliyle toplumsal dönüşümün aracı ve Cumhuriyet’in bağımsızlıkçı ekonomi-politik hattının simgesidir. AOÇ’deki yıkım, tek bir siyasi döneme indirgenemeyecek bir süreçtir ve hedefi Atatürk’ün kurduğu modelin belleklerden silinmesinin de ötesinde Cumhuriyete ve onun toplum tasavvuruna ilişkin gözle görülecek de bir simge kalmamasıdır.
Modern kentleşmenin unuttuğu mahalle ölçeğine odaklanan “Kente Mahalleden Bakmak”, Ayrancı örneği üzerinden kent hafızasını, toplumsal ilişkileri ve kamusal yaşamı yeniden düşünmeye çağırıyor. Kitap, yerelin bilgeliğiyle kente dair yeni bir bakış sunuyor.
Merak edip yapay zekaya sorduk: Yukarı Ayrancı ve Aşağı Ayrancı’nın mahalle kültürü, komşuluk ilişkileri, tarihi ve mimari dokusu, yaşayan ve yaşamış ünlüleri ile ilgili olarak bizlere neler fısıldayacaksınız? Yazdıklarının referansı hep Ayrancım Gazetesi oldu.
“Ayrancı’nın sokak dokusu, Ankara’nın erken Cumhuriyet döneminden bugüne uzanan planlı mahalle anlayışının nadir örneklerindendir. Bu fiziksel kurgu insan ölçeğinde bir hava kazandırsa da, Ayrancı’yı asıl özel kılan; mahallelinin belleğini taşıyan cepheler ve bu cephelerin dilidir.”
Sokakların sessiz yıldızlarıyla tanışın: Onlar eserlerine imza atmıyorlar ama eserleriyle şehirlerin hafızasına kazınıyorlar. Kimi mozaikle konuşuyor, kimi şablonla bağırıyor, kimi de duvarda optik bir çukur açıyor. İşte “faili meçhul” sokak sanatının en tanıdık yüzleri ve onların unutulmaz işleri…
ODTÜ’de ilk ağaçlandırma işleri yol yapacağız diye ağaçları söktükleri yerde başlamıştı, Eymir’de devam etti. Bozkırın içindeki ODTÜ ilk oradan doğmaya başladı. Şimdi de aynı yerden bitirmeye çalışıyorlar.
Kırkpınar Sokak’taki Tahtadan Tükkan, sadece marangozluk hizmeti sunan bir yer değil. Aynı zamanda hafızayla, emekle, sabırla ve mahalleyle kurulan derin bir ilişkinin mekânı. Bu atölye, her şeyin hızla tüketildiği bir zamanda, durmanın, üretmenin ve yaşatmanın değerini hatırlatıyor.
Bir mahalle düşünün bir kafenin etrafında kaynaşmış, bir kafe düşünün bir mahalleyi sarmalamış. Dem Kafe kapansa da, unutulmaz bir mahalle hatırası olarak o günleri deneyimleyen insanların hafızasında yaşamaya devam ediyor.
