Ayrancı’da mesele yalnızca suyu hızla uzaklaştırmak değil; onu doğru yerde tutabilmek. Her yağmur damlasını kaynağında yakalayan ‘sünger semt’ yaklaşımı hem iklim krizine uyum sağlamak hem de daha dirençli bir kent yaşamı kurmak için güçlü bir fırsat sunuyor. Bu dönüşüm, büyük projeler kadar gündelik ve yerel adımlarla da mümkün.
Su yalnızca doğal bir kaynak değil, temel bir insan hakkı. Ancak milyarlarca insan hâlâ güvenli suya erişemiyor. Kent hakkı mücadelesiyle kesişen su hakkı, ticarileşmeye karşı yaşamı savunan en kritik küresel mücadelelerden biri olarak öne çıkıyor.
Son yıllarda, toplumun belirli kriz anlarında hissettiği duygu aslında bir tür duygusuzluk. Böyle olunca da toplum hakikatine sahip çıkabileceği moral referanslara muhtaç kalıyor; bir levha, anıt… ODTÜ mezuniyet törenlerinde açılan pankartların böyle bir işleve sahip olduğunu düşünüyorum birkaç yıldır.
Ağaçlar, kentin kenar süsü değil; aynı zamanda en güçlü hafızasıdır. Bir mahallenin yazla nasıl baş ettiğini, sokakta yürüyen insanı ne kadar koruduğunu, gündelik hayatı ne kadar yaşanabilir kıldığını onlar anlatıyor. Ayrancı’ya yukarıdan bakınca bazı mahalleler ağaçların arasında büyümüş gibi, bazıları ise hâlâ biraz daha yeşillik bekliyor. Belki de bir semtin gerçek zarafeti binalarının yüksekliğinde değil, yapraklarının kente nasıl değdiğinde saklıdır.
Ayrancı’da 33 yıldır değişmeyen bir adres: KOTİL. Bir züccaciyeden fazlası… Güvenin, komşuluğun ve mahalle kültürünün vitrini. Zincirler çoğalırken, burada hâlâ komşuluk, tanışık olma ve mahallenin güveni geçiyor. Soru basit: Mahalle esnafı yaşarsa, mahalle de yaşar mı?
Ömür sokağın sonunda MAS otobüs garajını, mutfaklardaki Jungeç’i, Apartmanlar durağını ya da Renk apartmanını hatırlayan kaldı mı bilmiyorum ama biz Ayrancı’yı sevdik ve Ayrancılı olabilmenin mutlu günlerini yaşadık.
Kentsel dönüşüm sürecinde ortaya çıkan yapıların var olan komünite için açık bir tehdit oluşturduğunu düşünüyorum. Günün sonunda mahallede kimin yaşayacağına, kimin gideceğine; mahalleyle hiçbir bağı olmayan, oraya dair sosyal, kültürel ya da tarihsel bir bilgiye sahip olmayan inşaat firmaları karar veriyor.
“Ayrancı’daki Dou Print Studio, Türkiye’de litografinin yeniden düşünülmesine öncülük ediyor. Açık atölyeler aracılığıyla mahalleyle temas ederek sanatı izlenen değil, paylaşılan bir deneyime dönüştürüyor.”
Hakan Kaynar yeni kitabı “100 Dublede Cumhuriyet Tarihi”ni “aynı vatanı paylaştığım komşumuza” diye imzalamıştı. Kendisi Ayrancı’ya neden vatanım dediğini şöyle açıklıyor; bu memleketin dertleriyle hemhal olunca hepsine üzülmektense vatan kavramını Ayrancı‘ya kadar daralttım.
Ankara’nın göbeğinde olup da insanın içine kıyı kasabası huzuru taşıyan tek bir semt vardır: Ayrancı. Benim bu mahalleye ilk vuruluşum sokaklarına değil, balkonlarına oldu. Çünkü her sokak, her köşe insana başka bir balkon hikâyesi anlatıyordu.
