Dönüşüm

Nesli tükenmiş  bir canavar mı desem? Dinozor olabilir mi? Kocaman. Ağzı öyle bir açık ki… yutacak. Şimdi. Hazırlanıyor. Evlilikleri, aşkları, sevgileri, doğumları, hastalıkları, ölümleri, kederleri, mutlulukları… hepsini yutacak. Duvarlara, tavanlara, kapılara, kirişlere sinmiş duygulara hiç aldırmadan, hiç acımadan yutup öğütüp yok edecek. Hem de büyük bir gürültüyle, tozu dumana katarak. Mahalleyi yerinden oynatarak. Bekliyoruz. Camları kapıları kapadık, evlerimize çekildik. Hava 40 derece. Ter içindeyiz. Canımız sıkkın. Ne de olsa yarım asırdır yanıbaşımızda duruyor, içindekileri gururla taşıyordu.

 Birden başladı gürültü. Ama nasıl bir gürültü! Yer gök inliyor. Camdan bakıyorum. Canavar sivri dişli ağzıyla vura vura yok ediyor. Duvar, cam çerçeve, kapı baca. Tozlar havaya savruluyor. Çekilmek istiyorum camdan. İçimdeki acı mı, öfke mi, isyan mı? Daha fazla görmek istemiyorum. Ama yapamıyorum. Duygularımı sözcüklere döke döke her adımı izliyorum.

***

Ayrancı’da kentsel dönüşüm / Paris Caddesi (F:Can Poyraz)

Parkta yürüyüşe çıktığım bir sonbahar günüydü. Ankara’nın sonbaharı çok güzeldir. Gün gün tadına varmak isterim bu güzelliğin. Hava miss. Güneş sevgilinin eli gibi yumuşacık okşuyor sırtımı. En sevdiğim renklere bürünmüş ağaçlar ılık ılık esen rüzgarla kımıl kımıl. Havada…”Havada konuşmamanın, görmemenin hüznü/Serez çarşısı kapatmış elleriyle yüzünü.” Keyifle yürürken ne bu şimdi? Sırası mı Nâzım’ın? İşte içime hüzün doldu birden. Ah bu zalim zihnim böyle durup durup ters köşe yapar. Kızaran, sararan yapraklar sessizce dalından kopup kendinden önce düşmüş olanların arasına karışıyor bir kuş tüyü gibi hafifçe salınarak. Ayaklarımın altı çıtır çıtır. Keyfim yeniden yerine geliyor. Kuru yaprakları çıtırdata çıtırdata yürüyorum. Birden onu gördüm… Aysel Hanım. Yan apartman komşum. Yıllardır tanışırız, selamlaşırız, ayak üstü biraz söyleşir ayrılırız. Çalıştık, emekli olduk, çocukları büyütüp evden uğurladık. Kocalarımız kısa arayla öte dünyaya göçtüler. Paralel yaşamlar. Yönümü komşuma çevirdim. Yaklaştıkça gördüm ki Aysel Hanım kara gözlüklerine karşın sakayamadığı bir keder içinde. Yanına oturdum “Hayrola komşum kötü bir şey mi var?” Aklımdan kötüleri geçiriyorum bu arada. Ölüm, hastalık, ayrılık… filân. Sorumu duyunca dudakları titredi, gözlüklerinin altından incecik bir yaş yürüdü çenesine doğru. “Evimi yıkacaklar.”   Gerçekten fena bir şey! Kolumu omuzuna attım.. Başını yasladı hıçkırmaya başladı. Çantamdan mendil çıkarıp verdim. Kolonyama ilişti gözüm, çıkarıp sıktım eline yüzüne boynuna. O ise hıçkırıklarını aralayıp konuşmaya başladı. Ne kadar gereksiniyorduysa dur durak bilmeden anlattı. “Benim evimi yıkacaklar. Güzel evimi yıkacaklar. Anılarımın üstünden silindir gibi geçecekler. Kızım orda doğdu. Kocam orda öldü. Ben onların hayaliyle yaşıyordum. Her noktasında onların izleri vardı. Bir insanın emek emek üst üste koyup sahip olduğu; fayansından dolaplarına her şeyi birlikte seçerek, severek yaptırdığı; mağaza mağaza dolaşıp beğenerek aldığı eşyalarla dayayıp döşediği ve yıllarca içinde yaşadığı evi rızası olmadan elinden almak ne demek biliyor musunuz?” “Ama canım vermeseydiniz.  Zorla alacak değillerdi ya!” İsyan ettim elimde olmadan. “Zorla alıyorlar şekerim. Ah bir bilsen nasıl da zorla alıyorlar aklın almaz. Birileri birileriyle anlaşıyor ve sen ne desen faydasız. Anlaşılmaz yaşanır bir süreç. İnsanda ne sinir bırakıyorlar ne…” Gerçekten anlayamadım. Öyle boş gözlerle baktığımı görünce “Birileri kafaya koyuyor. Anne babasının ölümüyle daireye sahip olan genç nesil. Hiç ummadığınız birileri yani kırk yıllık komşunuz işbirliğine giriyor, artık ne karşılığındaysa. Sonra işte o birileri hep birlikte  ağzınızdan girip burnunuzdan çıkıyor ve siz yapayalnız, çaresiz… Dönüşüm apartmandaki insan insana ilişkilerin aldığı tozsuz dumansız darbelerle başlıyor.”  Bu kez anladım ama yine de aklım ermedi bu işe. İnsanın evi elinden zorla alınır mı? Ama yaşadığımız zorba düzeni düşününce bu ülkede artık olmaz, olamaz sözcüklerinin içinin boşaltılıp anlamını yitirdiği geldi aklıma. Anlattıkça biraz rahatladığını, sakinleştiğini düşünerek yanından ayrılmaya hazırlanıyordum ki Aysel Hanım yeniden ağlamaya başladı. “Ben bu yaşta yeni bir ev bulup taşınacağım. Kiralar bu kadar artmışken nasıl ödeyeceğim? Bu ev bitene kadar yaşayabilecek miyim de ballandıra ballandıra anlattıklarıo yeni eve geri dönebilecek miyim? Dönsem de o benim evim olacak mı? Benim evimin her noktasında yaşayan anılarım bu eve de gelip yerleşecek mi? Sanki ihanet içindeyim. Öyle yani.” Gidemedim. Söyleyecek söz de bulamadım. O ağladı ben sustum.

***

Komşular birer birer derlenip toplanıp göçtüler nasıl ve nereye ise! Bahçedeki garajlarından çıkanları kapının önüne yığdıklarını görmek yüreğime dokundu. Neler vardı neler. Bebek iskemleleri, bebek banyoları,üç tekerlekli bisikletler, şişme çocuk havuzları, yamulmuş toplar… Onları saklamışlardır yarın torunlara veririz diye. Ah biz eski kafalılar! Sanki çocuklarımız doğurunca onları alıp da  kullanacaklardı. O eşyalar garajlarda kırk yıldır eskiyip dururken dünyada neler değişti neler! Teknoloji gelişti. Her şey bizim kırk yıllık dura dura  köhnemiş eşyaların çok ötesine geçti. Onlar da yıllarca saklandıktan sonra çöpü boyladı böylece. Kamyonlar geldi. Eşyalar yüklendi. Daireler, garajlar bomboş artık. Alt kattaki iki güzel ailenin besledikleri kediler camların önünde öksüz kaldılar başlarına ne geldiğini anlayamadan.

Önce radyatörler söküldü. O radyatörlerin ısınması soğuması üzerine ne kavgalar yapılmıştır her kış. Çok yandı, az yandı… üşüdük, terledik. Apartman görevlisi kimin isteğini yerine getireceğini şaşırmıştır. “Ama abla onüç numara çok sıcak diyor.” “Ağbiciğim valla ben ne yapayım yönetici kıs diyor.” diye yukarı aşağı kaç kez inip çıkmıştır da kimseyi memnun edememiştir.  İşte artık hurda yığını olarak bahçede üst üste kondular. Kavga, gürültü yok.

 Birkaç gün sonra kapılar sökülüp radyatörlerin yanını boyladılar. Kapılar… ne çok şey düşünülebilir üzerine, yazılabilir. Evlerin içinde kapıların ne kadar özel yeri vardır. O kapılar ki kimi zaman zerafetle tıklatıldılar. Kimi zaman öfkeyle çarpıldılar. Kimi zaman ardında duyulmaması gereken bir şeyler fısıldandı. Kimi zaman arkasında sessizce ağlandı. Kapatılıp sevgiliyle gizlice telefonlaşıldı. Kapıya dair çok sözler edildi “Kapıyı kapa oğlum soğuk geliyor.” “O çocuk ders çalışmaya geldiğinde kapını kapamayacaksın kızım anladın mı?” “Anneanne ya televizyonun sesini kıs ya da kapını kapa.” “Yine neye bozuldu bu? Kapısını kapamış yüzümüze.” 

Arkasında sevişildiği, kavgalar edildiği, bebek emzirildiği, ders çalışıldığı, hasta yatıldığı, ağlandığı, gülündüğü o kapılar birer birer bahçeye yığıldılar.

Sonra camlar, çerçeveler. Camların da önemi görmezden gelinebilir mi? O camların önünde beklenenin köşeyi döndüğünü bir an önce görebilmek için bakışlar taaa yolun sonuna dikildi. Evin kızı karşı evin oğluyla evdekilere sezdirmeden perdeyi aralayıp bakıştı. Bir evin kadını karşıki evin kadının ne kadar da güzel ve şık olduğunu her seferinde hasetle izledi. Evin erkeği de o güzel kadının balkona çamaşır astığını her görüşünde bir hoş oldu. Ulusal bayramlarda camların önüne bayrak asıldı. Ani bir gürültüyle koşulunca camdan görülen kazaya tüh tühlenildi. Bahar gelince sokağın ağaçlarının çiçek açmasına sevinildi. Yağmur oluk oluk yoldan akarken, barajlarda sular çoğalacak diye şükredildi. Kışın buz tutmuş sokağa bakıp kayan arabalar, düşen insanlar için kaygılanıldı. İşte onlar da yığıntı cehennemini boyladı.

En son duvarlar… Canavar sivri dişli ağzı ve kocaman kafasıyla onları da toza toprağa karıştırdı. Eğer müteahhit iflas etmez de bitirirse, yıkılan apartmanın kapısındaki BAHAR APARTMANI levhasının yerine MAYA REZİDANS levhası asılacak. Sonra kurtulacak mıyız bu rantsal dönüşüm işinden? Hiç sanmam. Biri bitiyor, öbürü yıkılıyor. Mahallemiz yıllardır bir şantiye alanı. Hepimiz yok bize olmaz diyerek düşüncesine bile katlanmak istemesek de içimizde sürekli bir kuşku, bir ürperti. Yıllardır severek yaşadığımız, çocuklarımızı doğurup büyütüp evden kendi dünyalarına yolcularken hayallerimiz hiç böyle değildi. Ama hayat bildiğini okuyor, kader biz planlarımızı yaparken sinsi sinsi gülüyor.