Ayrancı semtinin kuşları-1

Covid-19 sürecinde daha önce duymadığınız ötüşleri duyduğunuzu, görmemiş olduğunuz kuşların farkına vardığınızı gözlemliyor musunuz? “Meğer ne çok kuş varmış” diyor musunuz? Bu çok doğal, evlerde izoleyiz, ister istemez dikkatimiz bahçelere yöneldi, yürürken araçlardan, cafelerden gelen sesler kesildiğinden, kuşların ötüşleri daha belirgin ve dikkatimizi çelen kalabalıklar da yok, ağaçlara bakmaya başladık. Yani, kuşlar görünür hale geldi.

Covid-19 sürecinde daha önce duymadığınız ötüşleri duyduğunuzu, görmemiş olduğunuz kuşların farkına vardığınızı gözlemliyor musunuz? “Meğer ne çok kuş varmış” diyor musunuz? Bu çok doğal, evlerde izoleyiz, ister istemez dikkatimiz bahçelere yöneldi, yürürken araçlardan, cafelerden gelen sesler kesildiğinden, kuşların ötüşleri daha belirgin ve dikkatimizi çelen kalabalıklar da yok, ağaçlara bakmaya başladık. Yani, kuşlar görünür hale geldi.

Semtimizde gözlemleyebileceğimiz 13 kuş türünü tanıtacağım. Ama görebileceğimiz kuşlar bununla sınırlı değil. Göçteyken bahçelerimize bir süreliğine uğrayan halkalı sinek kapan, yazları duyduğumuz bir baykuş olan ishak kuşu, denk gelmediğim ama olması muhtemel ispinoz, kızıl gerdan ve diğer bazı türleri dahil etmedim. Aktarmadıklarımı gözlemlemeyi size bırakıyorum. 

Kuş gözlemine, 20 sene evvel kuşçuların yanına takılıp gittiğim bir gezide başladım. İyi ki gitmişim. Size kuş gözlemle ilgili bazı temel bilgileri aktarmak istiyorum.  Kuş gözlemciliği, doğal alanlarla sınırlı değil; şehirlerde de kuş gözlemciliği yapabilirsiniz. Evden bahçeyi izleyerek, parkta otururken veya gezinti sırasında yapabileceğiniz bir etkinliktir. Püf noktaları da şöyle:

Bakmak ve dinlemek: Kuşu ilk etapta bakarak ayırdediyoruz ama bu her zaman, hatta çoğu zaman yeterli olmayabilir. Işık uygun değilse, kuş görüş alanı dışındaysa, ötüşünü bilmek önemli. Mesela balkonumda bu satırları yazarken gördüğüm kuş türleri güvercin ve ebabil ancak kara tavuk, serçe, kumru ve büyük baştankaranın varlıklarını ötüşlerinden biliyorum.

Sessizlik ve sabır: Gürültülü yürüyorsanız veya görmek için yaklaştığınızda kuş kaçabilir. Maskeli ötleğen kendini gösterene dek bir ağacın altında yarım saat hiç kımıldamadan oturmuşluğum var.

Dürbün: Genel amaçlar için kullanılan bir dürbün yeterli olur.

Telefon, fotoğraf makinesi, not defteri: Gözlemlediğiniz sırada türü saptayamıyorsanız, özelliklerini (renk, büyüklük vb.) yazarak, fotoğraflayarak veya video kaydıyla sonradan tanımlayabilirsiniz.

Rehber kitap: Ülkemizde 485 kuş türü var. Semtin kuşlarını gözlemlemek için rehbere gerek olmayabilir ancak, farklı alanlarda gözlem yapmak isterseniz, en kapsamlı rehber: “Türkiye ve Avrupa’nın Kuşları (Doğal Hayatı Koruma Derneği).

Diyelim ki, artık bahçenizi gözlemliyorsunuz, kuş gözlem yürüyüşlerine çıkıyorsunuz; kuş bilimine de katkı verebilirsiniz. Cornell Ornitoloji Lab tarafından geliştirilmiş, kuş konusunda dünyanın en büyük vatandaş bilimi platformuna web sayfasından veya ücretsiz eBird mobil uygulamasından kayıtlarınızı gönderebilirsiniz. Favori alanlarınızı ve bahçenizi ayrı ayrı kaydedebiliyorsunuz. (www.ebird.org)

Her bir kuş türü hakkında kapsamlı bilgiye, görsellerine ve ötüşlerine linklerden ulaşabilirsiniz.

Kaynakça: TRAKUŞ  (https://www.trakus.org)

Doğal Hayatı Koruma Derneği, Türkiye ve Avrupa’nın Kuşları

Bu sayının kuşları:

Büyük Baştankara (Parus Major)

Büyük Baştankara

Baştankaralar ailesine ait. Siyah başı, beyaz yanakları ve sarı karnı ile kolayca tanınır. Gıdıdan kuyruk altına kadar siyah bir şerit uzanır. Hareketli ve akrobatiktir. Park ve bahçelerde ağaçların üzerinde görülür. Dişi ve erkek bireylerin dış görünüşü aynıdır. Ötüşü gürdür; iki heceli “tiii-çaa, tii-çaa” en belirgin ötüşüdür. Böcek ve bitki tohumları ile beslenir. Kuş yemliklerini ziyaret eden türlerden bir tanesidir. Kuş yemlikleri kapsamlı olarak bir sonraki sayıda! 

https://www.trakus.org/kods_bird/uye/?fsx=2fsdl17@d&tur=B%FCy%FCk%20ba%FEtankara

Kara Tavuk (Turdus Merula) 

Kara Tavuk

Ardıçlar olarak adlandırılan orta boylu ötücüler grubunda yer alır. Yetişkin erkekler tamamen siyahtır, dişiler kahverengidir. Gagaları parlak sarıdır. Gözlerinin etrafında bahar ve yaz aylarında sarı bir halka olur. Meyveler, solucanlar ve böceklerle beslenir. Park ve bahçelerde daha çok zeminde görülür. Yerdeki yaprakları bir tarafa atarken bir yandan da etraftaki solucanların sesini izleyerek yemini bulur. Melodik bir sesi vardır, bir kere dinledikten sonra kara tavuğu hemen ayırt edersiniz.

https://www.trakus.org/kods_bird/uye/?fsx=2fsdl17@d&tur=Karatavuk

Sığırcık (Sturnus Vulgaris) 

Sığırcık

Sürücül ötücü olan Sığırcıklar grubundaki bu kuşu, Eymir Gölü’ne yolunuz düştüyse görmemiş olamazsınız bence; grup halinde inanılmaz manevralar yaparak uçarlar, izlemesi çok keyiflidir. Bu biçimde uçarak, atmaca gibi yırtıcıların saldırılarına karşı savunma sağlarlar. Akşam saatlerinde ağaçlar üzerinde gürültücü bir kuş grubuna denk geldiyseniz, kargagiller değilse, sığırcık görmüşsünüz demektir; uyumak için sürüler halinde toplanırlar. Ülkemizdeki en yaygın kuşlardandır. Erişkini siyahımsıdır, yaz giysisinde parlak yeşil ve mor renkler vardır. Kış giysisinde ise gövdesi beneklidir. Gagası sarı, bacakları turuncudur. Uçuş hızı saatte 80 km.’ye çıkabilmektedir. Diğer kuşların ve hatta diğer hayvanların seslerini taklit ederler. Kedi miyavlaması ve koyun melemesi benim tanıklık ettiğim taklitler arasında, kısmi de olsa bülbül gibi ötenine de denk geldim.

https://www.trakus.org/kods_bird/uye/fsx=2fsdl17@d&tur=S%FD%F0%FDrc%FDk

Yazar Hakkında

+ Yazarın diğer yazıları
Ücretsiz E-Bülten Abonesi Olun

Yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir