Kimi insanlar vardır, bulundukları yeri sadece güzelleştirmez; oranın ruhuna işlenirler. İşte, 40 yıla yakın süredir Ayrancı’daki okullarda kantin işletmeciliği yapan Fevziye Aydın, nam-ı diğer “Fevziye Anne” de onlardan biri.
Çok masamız olmadığı için mecburen herkes beraber oturmak zorunda kalıyordu. Birlikte oturunca, yavaş yavaş arkadaşlık yapmak zorunda kaldılar aslında. Sonra dostluklar başladı. Çarşı’daki o duygu herkese iyi geldi.
Ayrancı Festivali “kamusal alanı” bize yeniden hatırlatıyor. Festival sokaklarda, parklarda, mahallelinin bir araya geldiği kafelerde yapılıyor. Ücretsiz etkinlikler için mekânlar, konuşmacılar ve etkinlik grupları gönüllü katılıyor ve hepimize yeniden şunu hatırlatıyor; kamusal alanlar kimsenin değil hepimizindir.
Parklarda düzenlenen aktiviteler, sokak şenlikleri, mahalle festivalleri ve ortak sofralar, sadece eğlenceli anlar sunmakla kalmıyor; komşuluk bağlarını güçlendiriyor, dayanışmayı besliyor ve kent yaşamına nitelik kazandırıyor. Bu buluşmalar, çocuklardan yetişkinlere herkese birbirini tanıma, paylaşma ve birlikte üretme deneyimi sunuyor.
Çankaya’nın Türkiye’nin sosyoekonomik açıdan en yüksek seviyedeki ilçesi olması yalnızca bir istatistik değil; hepimizin ortak hikâyesidir. Çankaya’yı zirveye taşıyan şey sadece rakamlar değil, Ayrancı gibi semtlerin hayata kattığı zenginliktir.
Gazi Paşa’nın, devrimin bazı kritik dönemeçlerini biçimlendirdiği bilgin dost sofralarıyla Merkez Lokantası 1930’lu yıllarda lokanta haline getirilmiş ve damak çatlatan lezzetlerle Atatürk’ten sonra da uzun yıllar Başkentin kalbinin attığı mekânlar arasında yer almıştı. Artık ne AOÇ, ne de Merkez Lokantası var!
Farklı dönemlerde belediye, bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşlarınca alınan kararlar; koruma statülerine rağmen AOÇ alanının parçalanmasına, işlevsel süreksizliğine ve plan bütünlüğünün zayıflamasına yol açmıştır. Yöneten değişse de yönetim anlayışı değişmedikçe talan devam etmektedir.
Atatürk’ün 1925’te başlattığı tarım hamlesi, AOÇ ve diğer çiftliklerle Ankara’nın kaderini değiştirdi. Modern üretim, doğrudan satış ve sanayi yatırımlarıyla kentin iaşesini çözen bu tesisler, Türkiye tarımına yön veren örnek kurumlar oldu.
AOÇ, yalnızca ekonomik bir girişim değil; devlet çiftlikleri modeliyle toplumsal dönüşümün aracı ve Cumhuriyet’in bağımsızlıkçı ekonomi-politik hattının simgesidir. AOÇ’deki yıkım, tek bir siyasi döneme indirgenemeyecek bir süreçtir ve hedefi Atatürk’ün kurduğu modelin belleklerden silinmesinin de ötesinde Cumhuriyete ve onun toplum tasavvuruna ilişkin gözle görülecek de bir simge kalmamasıdır.
“Ayrancı’nın sokak dokusu, Ankara’nın erken Cumhuriyet döneminden bugüne uzanan planlı mahalle anlayışının nadir örneklerindendir. Bu fiziksel kurgu insan ölçeğinde bir hava kazandırsa da, Ayrancı’yı asıl özel kılan; mahallelinin belleğini taşıyan cepheler ve bu cephelerin dilidir.”
